Wanneer werkt mediation bij een zakelijk geschil?

Maar zeker niet elk zakelijk geschil leent zich (direct) voor mediation. Met meer dan 20 advocaten en juristen op het gebied van ondernemingsrecht, zit bij Legals veel expertise op dit gebied. In dit artikel deelt Legals wanneer mediation wél werkt en wanneer je beter naar de rechtbank kunt stappen.

Wat is mediation en hoe werkt het voor ondernemers?

Mediation is een vorm van bemiddeling waarbij een onafhankelijke mediator jou en de andere partij begeleidt naar een oplossing. De mediator kiest geen kant en doet geen uitspraak, maar helpt beide partijen zelf tot afspraken te komen.

Bij een zakelijk geschil kan het gaan om een handelsgeschil met een leverancier, een aandeelhoudersgeschil binnen je eigen onderneming, of een arbeidsconflict met een werknemer. Ook bij contractbreuk of wanprestatie is mediation een veelgebruikte route, vaak al vastgelegd als eerste stap in de samenwerkingsovereenkomst.

Mediation verschilt daarmee wezenlijk van arbitrage of een bindend advies via een geschillencommissie. Bij mediation blijf je zelf eigenaar van de oplossing, in plaats van dat een derde die voor je bepaalt.

Deze vorm van bedrijfsmatige mediation raakt meerdere rechtsgebieden tegelijk, van ondernemingsrecht en contractrecht tot arbeidsrecht. Ook een geschil rond een dreigend faillissement of een conflict dat ontstaat tijdens due diligence bij een overname, kan via mediation worden opgelost.

Denk verder aan een opvolgingsgeschil binnen een familiebedrijf, een discussie over intellectueel eigendom, of onenigheid over bestuurdersaansprakelijkheid. Bij dit soort zakelijk geschil helpt een neutrale derde vaak sneller vooruit dan een jarenlange procedure.

Wanneer werkt mediation goed bij een zakelijk geschil?

Mediation werkt het best zodra beide partijen (nog) met elkaar willen praten. Zodra er nog een sprankje vertrouwen is, of een reden om de relatie te behouden, vergroot dat de kans op een goede afloop aanzienlijk.

Bij een verstoorde zakelijke relatie die je wilt behouden

Werk je al jaren samen met een zakenpartner of vaste klant en loopt het nu even niet? Dan is een rechtszaak vaak zonde. Mediation richt zich op herstel van de relatie, niet op wie er gelijk heeft.

Bij een geschil tussen aandeelhouders of vennoten

Een aandeelhoudersgeschil raakt al snel de hele onderneming, van de bedrijfsvoering tot het personeel. Mediation houdt het conflict binnenskamers en voorkomt dat interne onenigheid extern zichtbaar wordt, iets waar ook de ondernemingsraad baat bij heeft.

Bij conflicten met leveranciers, klanten of partners

Ook een handelsgeschil over een distributieovereenkomst, een franchisegeschil of een discussie over een concurrentiebeding vraagt vaak om een snelle, praktische oplossing. Beide partijen willen doorgaans de zakelijke relatie voortzetten, en dat maakt mediation een logische eerste stap vóór een dagvaarding.

Wanneer werkt mediation juist niet?

Mediation is geen wondermiddel, want in sommige situaties is een gang naar de rechtbank, of arbitrage, verstandiger dan een bemiddelingstraject op te starten.

Bij ernstig wantrouwen of kwade trouw

Is er sprake van fraude, bestuurdersaansprakelijkheid of opzettelijke misleiding? Dan schiet mediation vaak tekort. Je hebt dan eerder een advocaat, een deurwaarder of zelfs een strafrechtelijke procedure nodig dan een neutrale derde aan tafel.

Bij grote machtsongelijkheid tussen partijen

Staat de ene partij financieel of juridisch veel sterker dan de andere? Dan kan de zwakkere partij zich onder druk gezet voelen. Een formele procedure bij de rechtbank beschermt de belangen dan vaak beter dan mediation dat kan.

Draait het geschil puur om de uitleg van civiel recht, en overweeg je toch al een dagvaarding? Dan is een mediationtraject vaak een omweg in plaats van een oplossing.

Hoe verloopt een mediationtraject?

Een mediationtraject bij een zakelijk geschil volgt meestal dezelfde opbouw, of het nu gaat om een handelsgeschil, een arbeidsconflict of een geschil tussen aandeelhouders. Hieronder de vijf stappen op een rij.

1. Intake en keuze van de mediator

Je kiest samen met de andere partij een register-mediator, bij voorkeur aangesloten bij de MfN. Tijdens de intake bespreek je de spelregels, de geheimhoudingsplicht en de verdeling van de kosten.

2. Eerste gezamenlijke sessie

In de eerste sessie brengt de mediator de standpunten van beide partijen in kaart. Dit gesprek bepaalt vaak al of er voldoende basis is om het traject voort te zetten.

3. Belangen op tafel

Waar een rechtszaak draait om gelijk krijgen, zoekt mediation naar onderliggende belangen. De mediator vraagt door totdat duidelijk is wat beide partijen écht nodig hebben om verder te kunnen.

4. Onderhandelen naar een oplossing

Vanaf hier onderhandel je zelf, met de mediator als procesbegeleider. Soms gebeurt dit gezamenlijk, soms via shuttle mediation, waarbij de mediator afwisselend met beide partijen apart spreekt.

5. Vastleggen in een vaststellingsovereenkomst (VSO)

Kom je eruit? Dan legt de mediator de afspraken vast in een vaststellingsovereenkomst. Dit document is juridisch bindend en voorkomt dat je later opnieuw over dezelfde punten discussieert.

Wat zijn de voordelen van mediation ten opzichte van een rechtszaak?

Een procedure bij de rechtbank duurt al snel een jaar of langer, met hoger beroep bij het gerechtshof als extra vertraging. Een mediationtraject rond je meestal binnen één tot drie maanden af, ook bij een ingewikkeld zakelijk geschil. De kortere doorlooptijd beperkt bovendien het procesrisico: je weet sneller waar je aan toe bent.

Ook op kosten scoort mediation beter, want waar een gerechtelijke procedure al snel oploopt tot tienduizenden euro’s aan proceskosten, betaal je bij mediation vooral voor de uren van één mediator in plaats van twee teams advocaten.

Mediation is bovendien vertrouwelijk, in tegenstelling tot een openbare rechtszaak. Dat beschermt bedrijfsgeheimen en voorkomt reputatieschade. Daarnaast biedt het ruimte voor creatieve oplossingen, zoals een aangepaste samenwerkingsovereenkomst, die een rechter nooit zou kunnen opleggen.

Wat kost mediation voor een zakelijk geschil?

Bij een relatief beperkt en overzichtelijk zakelijk geschil ben je ongeveer zestien uur kwijt aan mediation: twaalf uur aan sessies, plus voorbereiding en de vaststellingsovereenkomst. Bij een uurtarief van een ervaren mediator á 275 euro exclusief btw kom je uit op ongeveer 4.400 euro.

Vaak worden die kosten fifty-fifty verdeeld tussen beide partijen, tenzij jullie iets anders afspreken in de mediationovereenkomst. Per partij betaal je dan zo’n 2.200 euro exclusief btw voor een gemiddeld traject.

Is mediation duur? Laten we eens een procedure bij de rechtbank ernaast zetten, die tikt al snel 25.000 euro aan. Check ook of je rechtsbijstandverzekering de factuur voor mediation deels dekt.

Wie kan optreden als mediator bij een zakelijk geschil?

Niet iedereen die zich mediator noemt, is goed opgeleid. Kies bij voorkeur een register-mediator die is aangesloten bij de Mediatorsfederatie Nederland (MfN). Dan weet je zeker dat diegene aan vaste kwaliteitseisen voldoet.

Voor complexe zaken, zoals een geschil met bestuurdersaansprakelijkheid of intellectueel eigendom, kies je het best een mediator met kennis van ondernemingsrecht of contractrecht. Sommige advocaten combineren hun praktijk met bemiddelaarschap en conflictbemiddeling.

Bij zakelijke geschillen met een internationale partij is het slim om te checken of de mediator ervaring heeft met grensoverschrijdende zaken. Niet elke register-mediator heeft die achtergrond.

Loopt de zaak vast, dan schakel je alsnog een advocaat in en volgt eventueel een procedure bij de rechtbank of het gerechtshof. Bij een zakelijk geschil is dat de uitzondering, geen regel.

Bij grote of gevoelige zakelijke geschillen, bijvoorbeeld bij een familiebedrijf met een opvolgingsgeschil, kiezen partijen soms voor co-mediation met twee mediators. Dat verhoogt de kosten, maar ook de kans dat beide partijen zich gehoord voelen.

Werkt mediation ook voor jouw geschil?

Mediation werkt volgens de ondernemingsrecht expert Legals het best zodra beide partijen nog verder willen, of het nu gaat om een handelsgeschil, een aandeelhoudersgeschil of een arbeidsconflict. Maar zodra er kwade trouw of grote machtsongelijkheid in het spel is, kun je beter naar de rechtbank stappen.